سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
182
تاريخ ايران ( فارسى )
متاعب و مصاعب آن بيشتر مايل بيك جنگ قطعى بوده است . او اطرافش را بكندن خندق مستحكم ساخته و جنگ تدافعى را اختيار نمود و با اين تدابير حربى سلطان محمود را كاملا فريب و لشكرش را شكست داد و از اين فتح غنائم و ثروتهاى دهلى را كه آن بباد غارت رفت براى خودش تأمين كرد . اردوكشى برعليه مماليك 803 هجرى ( 1401 ) تيمور پس از بازگشت از هند كه سنش آنوقت قريب بهفتاد بود خوب ميتوانست كه باتكاء فتوحات درخشان خود بر مسند عظمت و جلال بيار آمد و سرپرستى امپراطورى وسيعهاش را بفرزندان خود واگذارد ولى جهانگشايان دنيا مثل اكتورها و بازيگران نمايشگاهها خيلى كم از پيشه و شغلشان دست كشيده و از صحنه كناره ميگيرند . بارى اين قائد كهنهكار به مجرد اينكه شنيد كه سلطان احمد جلاير به بغداد برگشته است بسرعت هرچه تمامتر به طرف آذربايجان عزيمت نمود كه آن زياده از هزار ميل دور از سمرقند است . احمد به منظور تقويت و تحكيم موقع خويش يك عده از اهالى بغداد را كه مظنون بطرفدارى از دشمن بودند بقتل رسانيد ، ليكن بر اثر شورشى كه برخاست او بخارج پايتخت رانده شده و به قرايوسف پناهنده گرديد . تيمور به طرف آسياى صغير پيش رفته سيواس را محاصره كرده و به تصرف درآورد و پس از اين موفقيت متوجه طرف جنوب سوريه گرديد . تا از قتل مأمور سياسى خود بمصر انتقام بكشد . حلب و دمشق هردو را شكار كرده و بعد به طرف شرق برگشته بغداد را بغلبه گرفت و از آنجا روانهء تبريز شده و قشونش را استراحت داد . شكست بايزيد 804 هجرى ( 1402 ) آخرين جنگ تيمور شايد از بزرگترين جنگهاى او بشمار ميآمده - است و بايد دانست كه در آسياى مركزى ، در ايران و بالاخره در هند او با يك ملت صلب و قوى كه پادشاه آن رزمجو و جنگى باشد مواجه نگرديد و با عدهء زياد تربيت شده و نيز تجارب جنگى وافرى كه داشت شاهد فتح و پيروزى را بدست آوردن يك امر قهرى بوده است . عثمانلىها كه اكنون او با آنها مواجه مىشود از تخمهء طائفهاى از تركان بودهاند كه از حولوحوش مرو پيش از تاتارهاى چنگيز خان در رفته و درست در يكصد سال قبل